Thjerrëza me Uthull dhe Hudhra: Recetë Tradicionale

Thjerrëzat janë një nga ushqimet më të vjetra dhe më ushqyese që njerëzimi ka kultivuar – arkeologët kanë gjetur prova të kultivimit të tyre që datojnë 13,000 vjet më parë. Sot, këto bishtaja modeste mbeten një burim i fuqishëm proteinash, fibrash dhe mineralesh, duke u bërë një zgjedhje ideale për ata që kërkojnë një dietë të shëndetshme pa sakrifikuar shijen.

Kjo recetë tradicionale shqiptare kombinon thjerrëzat e buta me hudhrat aromatike dhe uthullën pikante, duke krijuar një pjatë që është njëkohësisht e thjeshtë dhe e sofistikuar. Është comfort food në formën e tij më të mirë – e ngrohtë, ushqyese dhe plot me shije që të mbush shpirtin.

Përse Thjerrëzat janë Superfood

Thjerrëzat janë një burim plant-based i shkëlqyer proteinash, duke ofruar rreth 18g proteinë për filxhan. Janë të pasura me hekur, që ndihmon në transportimin e oksigjenit në gjak, dhe folat, që është thelbësor për shëndetin qelizor. Studime të fundit kanë treguar se konsumimi i rregullt i thjerrëzave mund të ndihmojë në kontrollin e sheqerit në gjak, uljen e kolesterolit dhe përmirësimin e shëndetit të zorrëve.

Përbërësit (për 4-5 persona)

• 400 g thjerrëza të thata (mundësisht jeshile ose kafe)
• 6-8 thelpinj hudhër të mëdhenj
• 100 ml vaj ulliri ekstra të virgjër
• 60 ml uthull molle ose uthull verë të kuqe
• 1 lugë çaji spec i kuq djegës (rregulloni sipas tolerancës)
• 2 gjethe dafine
• 1 lugë çaji kumin të tokur (opsionale por i rekomanduar)
• Kripë deti sipas shijës
• Majdanoz i freskët i copëtuar për dekorim
• Limon për serviрje

Përgatitja Hap pas Hapi

1. Pastrimi dhe Zhdrejtja e Thjerrëzave

Shpërndajeni thjerrëzat në një sipërfaqe të sheshët dhe kontrolloni për gurë të vegjël ose mbetje – kjo është e rëndësishme! Vendosini në një kulluesë dhe shpëlajini mirë nën ujë të ftohtë të rrjedhshëm. Lërini të qëndrojnë të zhytura në ujë të ftohtë për 8 orë ose një natë. Kjo shkurton kohën e zierjes dhe i bën më të lehtë për t’u tretur. Nëse jeni me nxitim, mund t’i vloni në ujë për 3 minuta dhe t’i lini të qëndrojnë për 1 orë.

2. Zierja e Thjerrëzave

Kullojini thjerrëzat e zhdrejtura dhe transferojini në një tenxhere të madhe. Shtoni ujë të freskët – uji duhet të jetë 5 cm mbi thjerrëzat. Shtoni gjethet e dafines dhe një lugë çaji kripë. Sillini në valë, më pas ulni në zjarr të ulët dhe mbulojeni pjesërisht. Ziejini për 40-50 minuta derisa thjerrëzat të jenë të buta por jo të shtypur. Kontrolloni herë pas here dhe shtoni ujë nëse nevojitet. Hiqni shkumën që formohet në sipërfaqe.

3. Përgatitja e Salcës me Hudhra

Ndërsa thjerrëzat ziejnë, përgaditni salcën. Shtypni ose grini imët hudhrën – sa më imët, aq më mirë shpërndahet aroma. Në një tigan të vogël, ngrohni vajin e ullirit në zjarr mesatar-të ulët. Kjo është e rëndësishme: vaji nuk duhet të jetë shumë i nxehtë sepse do të djegë hudhrën dhe do ta bëjë të hidhur. Shtoni hudhrën dhe gatuajeni për 2-3 minuta derisa të fillojë të erë bukur por të mbetet e bardhë-argjendtë, jo kafe. Hiqeni menjëherë nga zjarri.

4. Shtimi i Uthullës dhe Specave

Lëreni vajin me hudhra të ftohet për 2 minuta, më pas shtoni uthullën dhe specin e kuq djegës. Bëni kujdes – mund të spërkatë! Përziejini mirë. Nëse përdorni kumin, shtojeni tani. Kjo përzierje është zemra e recetës – ekuilibri mes hudhrave të fuqishme, uthullës pikante dhe nxehtësisë së specit krijon një harmoni të shkëlqyer shijesh.

5. Kombinimi Përfundimtar

Kur thjerrëzat të jenë gati, kullojini por ruani 250 ml nga lëngu i zierjes. Kthejini thjerrëzat në tenxhere (pa zjarr). Derdhni salcën e hudhrave mbi thjerrëzat dhe përziejini mirë me një lugë druri. Lërini të qëndrojnë të mbuluara për 5 minuta që aromojnë t’i përthithen. Nëse duken shumë të thata, shtoni pak nga lëngu i rezervuar.

6. Shija Përfundimtare dhe Servirja

Shijoni dhe rregulloni kripën dhe uthullën sipas nevojës. Disa preferojnë më shumë uthull për një shije më pikante. Transferojini në një pjatancë të ngrohtë, spërkateni me vaj ulliri të freskët, majdanoz të copëtuar, dhe servireni me limon përreth. Një shtrydhje limoni në momentin e servirjes i jep një dimension tjetër shijës.

Mënyra Alternative e Përgatitjes

Për një version më të pasur, shtoni: qepë dhe karrota të prera në kubikë që ziejnë bashkë me thjerrëzat, një patate e copëtuar që trashon lëngun kur zbutet, domate të prera për aciditet dhe ngjyrë, ose një copë domatesh të koncentruara për thellësi shije.

Këshilla për Rezultate Perfekte

• Mos e kaloni me kripë në fillim – mund ta shtoni më vonë
• Hudhrën mos e djegni – është sekreti i recetës
• Përdorni uthull cilësor – bën ndryshim të madh
• Thjerrëzat duhet të jenë të buta por të ruajnë formën
• Kjo pjatë është edhe më e mirë ditën tjetër kur aromojnë janë thelluar

Me Çfarë ta Servirni

Kjo supë është e shkëlqyer me: bukë të pjekur në shtëpi ose pitë, turshi të përziara, sallata jeshile të thjeshtë, djathë feta të copëtuar përsipër, ose miell misri të pjekur. Në traditën shqiptare, shpesh serviret me bukë misi dhe qepë të prera.

Vlerat Ushqyese (për porcion)

Kalori: 380 | Proteinë: 18g | Karbohidrate: 48g | Yndyrë: 12g | Fibra: 16g | Hekur: 37% e normës ditore | Folat: 90% e normës ditore