Gliko me Portokalle: Recetë Tradicionale Shqiptare

Glikoja është një nga traditat më të dashura të kuzhinës shqiptare dhe ballkanike – ato kavanoza të vogla plot me copëza frutash të zhytura në shurup të trashë që shërbehen si shenjë mirëseardhjeje për mysafirët. Ndër të gjitha llojet e glikove, ajo e portokallit dallon për aromën e saj citrusore të freskët dhe teksturën e lëkurës së portokallit që bëhet befasueshëm e butë dhe e ëmbël.

Çfarë e bën glikoja e portokallit kaq të veçantë është procesi i përgatitjes – lëkura e portokallit, që zakonisht hidhet, transformohet në një ëmbëlsirë delikate që shkrihet në gojë. Është një recetë që kërkon durim dhe kujdes, por rezultati është një vepër arti kulinare që do ta mbani për raste të veçanta.

Historia e Glikosë Shqiptare

Tradita e glikove vjen nga periudha osmane, kur familjet shqiptare mësonin të konservojnë fruta të stinës në shurup sheqeri. Glikoja e portokallit ishte veçanërisht e çmuar sepse portokallet ishin fruta të rralla dhe të shtrenjta. Sot, glikoja mbetet një simbol i mikpritjes shqiptare dhe shërben si një urë lidhëse me traditën.

Përbërësit (për rreth 5 kavanozë të vogla)

• 2 kg portokalle me lëkurë të trashë (portokalle të hijes janë idealë)
• 2 kg sheqer i bardhë
• 1 litër ujë i pastër
• Lëngu i 2 limonëve
• 2 shkopinj kanellë
• 5-6 karafila të tërë
• 2 lugë gjelle ujë lulesh portokalli (opsionale por tradicionale)

Udhëzime të Detajuara (Proces 3-Ditor)

Dita 1: Përgatitja e Portokalleve

Lajeni portokallit mirë nën ujë të ngrohtë duke i fërkuar për të hequr çdo lloj vasku. Pritini çdo portokall në 6-8 pjesë vertikale duke mos i ndarë plotësisht – duhet të mbeten bashkë në fund si një lule. Nxirrni tulin me një lugë, duke lënë vetëm lëkurën dhe një shtresë të hollë të të bardhës. Rezervoni tulin për lëng ose smoothie.

Vendosni copat e lëkurës në një tenxhere të madhe, mbulojini me ujë të ftohtë dhe lërini të qëndrojnë për 24 orë, duke ndërruar ujin 3-4 herë. Ky proces hiq hidhësinë nga lëkura e bardhë.

Dita 2: Zierja e Parë

Kullojeni ujin dhe vendosni copat në ujë të pastër të ftohtë. Silleni në valë dhe ziejini për 5 minuta. Kullojini dhe përsëriteni këtë proces 3 herë me ujë të freskët çdo herë. Kjo e zbut lëkurën dhe hiq edhe më shumë hidhësi. Pas zierjes së fundit, kullojini dhe lërini të ftoh en.

Dita 3: Përgatitja e Shurupit dhe Gatimi Përfundimtar

Në një tenxhere të thellë, kombinoni ujin dhe sheqerin. Shtoni kanellën dhe karafilat. Silleni në valë në zjarr mesatar, duke trazuar derisa sheqeri të tretet plotësisht. Lëreni të vlojë për 10 minuta pa e trazuar – do të krijohet një shurup i qartë.

Shtoni copat e lëkurës së portokallit në shurupin e vluar. Uleni zjarrin në mesatar-të ulët. Ziejini për 45-60 minuta, duke trazuar lehtësisht çdo 10 minuta. Lëkurat do të bëhen translucide dhe shurupi do të trashojë. Në 10 minutat e fundit, shtoni lëngun e limonit dhe ujin e luleve të portokallit.

Testi i Gatishmërisë

Shurupi është gati kur: një pikël e vendosur në një pjatë të ftohtë formon një top që nuk rrjedh, ose arrin 105°C në termometër. Lëkurat duhet të jenë të buta dhe gati transparente, dhe shurupi të jetë i trashë por ende të rrjedhshëm.

Mbushja dhe Ruajtja

Hiqeni nga zjarri dhe lëreni të ftohet për 15 minuta. Hiqni shkopinjtë e kanellës dhe karafilat. Me një gërshërë të pastër, transferoni copat e lëkurës në kavanozë të sterilizuar. Derdhni shurupin mbi to derisa të mbulohen plotësisht. Lëreni një hapësirë 1 cm nga gryka. Mbyllini kapakët dhe lërini të ftohen plotësisht.

Këshilla Profesionale

• Përdorni portokalle me lëkurë të trashë – ato bëjnë glikoja më të mirë
• Mos e nxitoni procesin e zhytjes – ai është thelbësor për të hequr hidhësinë
• Shurupi duhet të jetë i trashë por jo shumë – duhet të rrjedhë nga luga
• Ruhet deri në 12 muaj në një vend të errët dhe të freskët
• Pasi ta hapni, mbajeni në frigorifer

Si ta Servirni

Glikoja tradicionale shërbehet në pjatancë të vogla me një lugë çaji për çdo mysafir, shoqëruar me një gotë ujë të ftohtë dhe kafe turke. Mund ta përdorni edhe: mbi akullore vaniljeje, në jogurt grek, si dekorim për torta, përzier me shampanjë për koktej, ose copëtuar në sallatë frutash.

Variacionet

Mund ta bëni me: mandarina për një version më të vogël dhe më të ëmbël, limon për aromë më të fortë citrusore, grejpfrut për një shije të sofistikuar, ose mandarinë kineze (kumquat) për mini-gliko elegante.

Vlerat Ushqyese (për porcion 2 lugë gjelle)

Kalori: 120 | Karbohidrate: 30g | Vitamina C: 25% e normës ditore | Fibra: 1g | Sheqer: 28g